Çocuklarda Tik Bozuklukları

Tikler çoğunlukla bireyin iç geriliminin fazla olduğu anlarda birden bire ortaya çıkan, bazı kas gruplarında gelişen, aynı biçimde seyreden, yineleyen motor ve vokal ( hareket veya ses çıkarma) biçimlerinde görülen istem dışı eylemlerdir.

Motor tikler gözleri kırpıştırma, kaşların kaldırılmasıma, başın oynatılmasıma, boynun bükülmesi, parmakları çıtırdatma gibi biçimlerde genellikle yüz ve boyun kaslarında görülür. Vokal tikler ise, burun çekme, boğazt temizleme gibi farklı şekillerde gözlenebilir.

Tikler nadiren 6-7 yaşlaırında, sıklıkla da 11-13 yaşlarında ortaya çıkar. Tiklerdeki görülme yoğunluğu ve şiddet stres, yorgunluk gibi faktörlere bağlı olara değişkenlik gösterir.

Tikler çocuğun bir işe, oyuna, aktiviteye yoğunlaştığı zamanlarda genellikle görülmezken veya okul zamanında bastırılması söz konusuyken, belli bir süre engellenenebilir ve ancak sıklıkla evde tiklerde artış görülebilir.

Modelleme ve taklit davranışları ile de orataya çıkabilen tikler genellikle genetik aktarımla ortaya çıkar. Oluşumunda nörobiyolojik, organik, piskolojik veya çevresel faktörler etkili olmaktadır.

Tikler,

  • Gelip Geçici Tikler,
  • Kronik Motor ya da Vokal Tik Bozukluğu,
  • Tourette Bozukluğu biçimlerinde sınıflandırılabilirler.

Çoğunlukla psikolojik nedenlerle ortaya çıkan tiklerde, aile içi ve çevresel stres faktörleri etkilidir. Anne-babanın baskı ve zorlaması, katı ve sert tutumları, eleştiriler, kıyaslamalar, kardeş kıskançlığı, uzun zamandır devam eden korku ve kaygılar, okul sorunları ve bastırılmışlık, travmatik yaşam olayları ve çocuğun kendi mizacı gereği kolaylıkla kaygılanan, üzülmeye meğilli oluşu gibi faktörler rol oynmaktadır.

Tik Bozukluğu sosyal ve akademik anlamda çocuğu zorlayan bir bozukluktur. Okulda arkadaşları yanında tiklerini bastırmaya odaklanmış bir çocuk, öğretmeninin anlattığını dinleyemeyebilir. Dolayısı ile çocukta okul ve öğrenme sorunları ile karşılaşabiliriz.

Arkadaşları arasında alay konusu olmamak için tiklerini bastırmak adına çok fazla enerji harcayan çocukta huzursuzluk, benlik saygısında azalma, içine kapanma hali olabilir.

Tik bozukluğunu tedavisinde hem çocuk hem de ebeveynler destek almalıdır. Erken müdahale ve anne babanın konuyla ilgili bilgi sahibi olması gerekmektedir Aileden kaynaklı nedenler tespit edilirse, terapist yalnızca anne-baba ile de çalışabilir.bazı vakalarda psikoterapinin yanı sıra ilaç tedavisi gerekli olabilmektedir.

Müdahale edilmedi zaman tikler kronik seyir göstrebilir. Bu nedenle müdahale etmekte gecikmemek ve mutlaka bu konuda ruh sağlığı uzmanlarından yardım almak önemlidir.

Yasemin KULAÇ

Klinik Psikolog