İlköğretim Çağı Çocuklarda Sık Görülen Uyum Ve Davranış Bozuklukları

Ortaya çıkma nedenleri-Çocuk için amacı

  • Enüresiz (alt ıslatma)
  • Enkopresiz (dışkı kaçırma)
  • Okul fobisi
  • Fobi ve korkular
  • Tırnak yeme
  • Parmak emme
  • Mastürbasyon
  • Saldırganlık
  • Aşırı inatçılık
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite
  • Yalan söyleme
  • Çalma
  • Çekingenlik ve İçe kapanıklık
  • Yeme bozuklukları ve iştahsızlık
  • Uyku bozuklukları
  • Saç yolma
  • Kekemelik
  • Bağımlılık

Davranış Bozukluklarının Çocuk İçin Amacı Ortaya Çıkma Ve Sürdürülme Nedenleri

Çocuklardaki davranış bozukluklarına doğrudan anne-babalar neden olmasalar da, onların davranışlarını cesaretlendirmiş ya da güçlendirmiş olabilmektedirler. Gerçekte umutsuzluğa kapılan, kendini işe yaramaz gören, ilgi, sevgi ve güven ihtiyacı duyan çocuklar sıklıkla davranış bozukluğu geliştirebilmektedirler.

Psikiyatrist Dr. Rudolf Dreikurs davranış bozukluğunun çocuğa belli kazançlar sağladığını ileri sürer. Nedenleri ve sürdürücüleri "Amaçlar" adını verdiği dört kategoride toplamıştır. Davranış bozukluğu bir amaç taşıyorsa bunun sonuçlarını inceleyerek nedenini anlamak mümkündür. Buna göre;

DİKKAT ÇEKME

Önce dikkati olumlu bir biçimde çekmeyi deneyen çocuk, bu şekilde başarılı olamazsa, "reklamın iyisi-kötüsü yoktur" mantığı ile uygun olmayan yollara başvurur. Ancak bu biçimde dikkat çekerek varlığını ortaya koyacağına gören çocuk, bu şekilde dikkat edilen çocuk olduğuna bir de inanç geliştirirse, görmezlikten gelinmektense, olumsuz da olsa dikkat çekmeyi tercih edecektir ve bozuk davranışı sürdürecektir.

GÜÇ KAZANMA

Ancak lider olunca önemli biri olacağı hissine kapılan çocuk güç kazanma peşinde koşar, "kimse beni bir şey yapmaya zorlayamaz!" şeklindeki düşüncesiyle hükmetmeyi, kendi istediklerini yapmayı tasarlar. Çocuğun güç edinme isteğine, güç taktikleriyle karşı koymak onun bu duygularını daha da güçlendirecektir. Sonuç olarak güç peşindeki çocuk istenmeyen davranışını sürdürür ya da geçici olarak susar ama daha sonra yeniden başlar, hem de daha şiddetle ve hatta eğer bu güç savaşımı sürerse çocuk intikam almaya yönelir.

İNTİKAM

Anne-babalar, çocuklarının intikam duygularının onların umutsuzluklarından kaynaklandığını bilmelidir. Onlara yardım edebilmenin ilk şartı, anne-babanın misilleme duygusundan vazgeçmesidir. Ne kadar zorlansalar da çocukla ilişkilerini geliştirmeli, bunu yaparken de sakin ve iyi niyetli olmaya özen göstermelidirler. İntikam peşindeki çocuk kendisinin sevimsiz olduğuna inanmıştır. Ancak başkasının canını acıttığında önem kazandığını sanır. Zalim ve sevimsiz biri olarak tanınmayı ister. İntikam peşindeki çocuğun ailesi kendini incinmiş hisseder ve misillemeye girişirse çocuk davranışını şiddetlendirir ya da başka bir silah keşfeder.

YETERSİZLİK GÖSTERİSİ

Yetersizlik ve becerisizlik sergileyen çocuklar gerçekte çok umutsuzdur. Başarıya ulaşamayacaklarına inandıkları halde, büyüklerinin onlardan bir şeyler beklemesi hoşlarına gider. Bunun yanı sıra, anne-baba kendini bir konuda çaresiz hissedip vazgeçmeye ya da tümüyle teslim olmaya kalktığında, bunun tam da çocuğun istediği bir şey olduğunu bilinmelidir. Kendini yetersiz hisseden çocuğa yapılacak en büyük yardım eleştirileri bir yana bırakıp çocuğun iyi yanlarına dikkati yoğunlaştırmaktır. Düzelme belirtileri ne kadar az olursa olsun çocuk yüreklendirilmelidir.

Yasemin KULAÇ

Klinik Psikolog